در طب سنتی، مزاج تنها به ویژگی‌های فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه بر خلق و خو، رفتار، استعداد ابتلا به بیماری‌ها و حتی واکنش به داروها و غذاها نیز تاثیرگذار است.

مزاج دموی (گرم و تر):
ویژگی‌های جسمی: پوست گلگون و گرم، موهای پرپشت و مجعد، رگ‌های برجسته، نبض قوی و سریع، خواب زیاد، میل جنسی بالا، احتمال بروز جوش و آکنه، ورم و قرمزی.
ویژگی‌های روحی و رفتاری: پرانرژی، شاد، جسور، عجول، پرحرف، خلاق، رهبر، زود رنج اما زود فراموش‌کار، تمایل به شیرینی و ترشی.
استعداد بیماری:بیماری‌های التهابی، فشار خون بالا، سکته، مشکلات پوستی.
توصیه‌ها:** پرهیز از غذاهای گرم و تند، مصرف غذاهای خنک و ترش، ورزش منظم.

مزاج صفراوی (گرم و خشک):
ویژگی‌های جسمی:پوست مایل به زردی، گرم و خشک، موهای نازک و کم‌پشت، چشمانی ریز با سفیدی مایل به زردی، لب‌های خشک، لاغری نسبی، بوی تند عرق، تشنگی زیاد، یبوست.
ویژگی‌های روحی و رفتاری: باهوش، تیزفهم، خلاق، بلندپرواز، رقابت‌جو، زود عصبانی شونده اما زود آرام گیرنده، کمال‌گرا، تمایل به غذاهای سرد و تر.
استعداد بیماری:مشکلات کبدی، خشکی بدن، سنگ کیسه صفرا، اضطراب، بی‌خوابی.
توصیه‌ها:پرهیز از غذاهای گرم و سرخ شده، مصرف غذاهای خنک و تر، نوشیدن آب فراوان، استراحت کافی.

مزاج سودایی (سرد و خشک):
ویژگی‌های جسمی: پوست تیره، خشک و سرد، موهای خشک و شکننده، چشمانی ریز با صلبیه تیره، لب‌های خشک، لاغری، یبوست مزمن، میل به ترشی و شوری.
ویژگی‌های روحی و رفتاری: آرام، متفکر، درون‌گرا، محتاط، حسابگر، دیررنج و سخت فراموش‌کار، افسرده، وسواسی، میل به تنهایی.
استعداد بیماری: مشکلات گوارشی (یبوست، نفخ)، افسردگی، دردهای مفصلی، بیماری‌های عصبی.
توصیه‌ها: پرهیز از غذاهای سرد و خشک، مصرف غذاهای گرم و تر، حمام آب گرم، فعالیت‌های شاد و مفرح.

مزاج بلغمی (سرد و تر):
ویژگی‌های جسمی: پوست سفید، سرد و مرطوب، بدن نرم و تپل، موهای صاف و نرم، چشمانی درشت و گاهی پف‌کرده، صدای آرام، کندی حرکات، میل به شیرینی.
ویژگی‌های روحی و رفتاری: آرام، صبور، مهربان، فراموش‌کار، کندذهن، بی‌حوصله، تمایل به خواب زیاد، عدم تحرک.
استعداد بیماری: مشکلات تنفسی (سرماخوردگی، آسم)، ورم، آرتروز، مشکلات گوارشی، چاقی.
توصیه‌ها: پرهیز از غذاهای سرد و تر، مصرف غذاهای گرم و خشک، ورزش و فعالیت بدنی منظم، ماساژ.

تشخیص مزاج از روی علائم دیگر:

علاوه بر روش‌های ذکر شده، علائم دیگری نیز می‌توانند در تشخیص مزاج کمک‌کننده باشند:

اشتها: دموی‌ها و صفراوی‌ها اشتهای خوبی دارند، در حالی که سودایی‌ها و بلغمی‌ها ممکن است اشتهای کمتری داشته باشند.
تشنگی:صفراوی‌ها و دموی‌ها بیشتر احساس تشنگی می‌کنند.
خواب:دموی‌ها خواب عمیق و زیاد، بلغمی‌ها خواب زیاد و راحت، صفراوی‌ها خواب کم و نامنظم، و سودایی‌ها خواب کم و آشفته دارند.
عرق کردن: دموی‌ها و صفراوی‌ها بیشتر عرق می‌کنند.
دفع:سودایی‌ها و صفراوی‌ها مستعد یبوست هستند، در حالی که دموی‌ها و بلغمی‌ها ممکن است مشکلات دیگری در دفع داشته باشند.